Angst

angst

“Als klein meisje waren de monsters onder mijn bed mijn grootste angst.
Vandaag is er de angst dat onze kinderen iets overkomt.
Of de angst voor afwijzing op mijn afwijkende mening.
Of de angst dat ik leef zonder betekenis te hebben voor een ander.
Of de angst voor veroordeling omdat ik een prikkelhoest aanval krijg in de supermarkt.
Of de angst dat….”

Angst kennen we allemaal.
Angst is één van de basis emoties.
Wat is angst en hoe kan je ermee omgaan?

Wat is angst?

Angst is een emotie die je helpt om te reageren op bedreiging en gevaar.

Je lichaam raakt in staat van paraatheid waardoor je hart sneller gaat kloppen, je ademhaling versnelt, je bloeddruk stijgt en je spieren spannen zich aan.

Angst is een universele emotie die we als mens ter bescherming hebben om te kunnen vechten, vluchten of bevriezen bij gevaar. Angst hebben we dus nodig om te overleven.

We kennen verschillende vormen van angst:

  1. Angst voor de dood.
  2. Angst voor isolement.
  3. Angst voor betekenisloosheid.
  4. Angst voor de vrijheid/ verantwoordelijkheid.

Wanneer je naar de vormen van angst kijkt, dan zie je dat dit verder gaat dan een werkelijk aanwezige doodsbedreiging. In heel veel angst oproepende situaties is er geen sprake van reëel gevaar, maar wordt er gevaar ervaren door onze gedachten over de situatie.

Hoe wordt angst opgeroepen?

Elke emotie, dus ook angst, kan worden opgeroepen door:

  1. Iets wat je buiten jezelf om ziet.
  2. Jouw eigen gedachte of fantasie.
  3. Een stemming die wellicht ook aangedreven wordt door neurologische processen en hormonen.

Angst voor gevaar

Ik loop vrijwel dagelijks in het bos vlakbij ons huis en kort geleden liep ik daar op een ochtend toen er vlak bij mij ineens een paar wilde zwijnen stonden te knorren.
Geschrokken en angstig liep ik snel door en keek naar mogelijke vluchtopties in een boom. ”

Dat is duidelijk angst vanwege iets dat ik buiten mijzelf zag.

Tegelijk gaan er direct ook allerlei gedachten door mijn hoofd. Ik schat in hoe reëel het gevaar is. “Het is voorjaar, wilde zwijnen hebben dan jongen en worden dan vast agressief.” Ik had niet de tijd en de mogelijk om te checken of deze gedachten klopten en de enige optie die ik kon bedenken was: vluchten door stevig door te lopen.

In de huidige tijd lopen we ook aan tegen een nieuw gevaar buiten onszelf.
Wij kunnen het gevaar niet zien met het blote oog, maar het is wel “aanwezig”.
Het Covid-19 virus.
Gevaar om ziek te worden, en zelfs zó ziek dat je er ernstige schade van oploopt of zelfs aan sterft. Dat is best een serieus gevaar dus!

Dat roept een angst reactie op

Dat roept angst op.
De regelgeving vanuit de overheid is hier een reactie op.
Het leidt o.a. tot voordurend hameren op het gevaar en de signalen hiervan in de vorm van allerlei klachten die tot nog toe volstrekt niet op een groot gevaar wezen, zoals een zere keel, hoesten, een snotneus. Dat voedt de angstige gedachten en fantasie over dit virus.

In hoeverre deze signalen samenhangen met een werkelijk en reëel gevaar buiten ons is de vraag. Een veelbesproken en ingewikkelde vraag die ik hier en nu laat liggen.

Het is alleen een feit dat onze gedachten en fantasieën over (mogelijk) gevaar grote invloed hebben op onze beleving daarvan.
Ze hebben invloed op onze angst ervaring en die is onprettig.

En niet alleen onprettig en zet ons in een vlucht, vecht of bevries modus.
…een mens lijdt nog het meest onder het lijden dat hij vreest, doch dat zelden op komt dagen….

Dit zijn de meer concrete vormen van angst die buiten jou om gebeuren en die linken naar de eerste vorm die ik net noemde: de angst voor de dood.

In de huidige tijd komt daar ook gelijk de tweede vorm bij om de hoek kijken: de angst voor isolatie. In de quarantaine die we net hebben gehad ervaren veel mensen een heel reële angst om alleen te staan. Ook de anderhalve meter maatschappij werkt isolatie in de hand. Maar isolatie kan je  ook subtieler en onzichtbaarder ervaren door bijvoorbeeld afwijzing en verwaarlozing. De angst beleving bij isolatie is net zo heftig en reëel dan wanneer je een beer in het bos tegenkomt.

De angst voor betekenisloosheid en  voor vrijheid en verantwoordelijkheid zijn angsten die minder diep ingrijpen  in je systeem ook wanneer je kijkt naar de opbouw van de behoeften van de mens.

Angstige gedachten

Even terug: hoe wordt je angstig?

Elke gebeurtenis die op je afkomt roept iets bij je op. Dit leidt onherroepelijk tot een bepaalde gedachte waarmee je dat wat je ziet en hoort interpreteert. Wanneer die gedachte iets van gevaar in zich heeft, dan voel je angst.

Angst kan ook geconditioneerd zijn, aangeleerd door elke keer een neutrale gebeurtenis te associëren met iets angstigs. Op dit moment worden we geconditioneerd om hoesten, niezen een zere keel en/of een snotneus te associëren met een levensbedreigend gevaar.

Deze gedachten slijten in je hersenen in als patronen die je gedachten/denken sturen, Zoals een rivier geulen uitslijt in een landschap.

Die angstige gedachtestroom is om te keren. Dat vraagt wel heel veel inspanning en bewustwording van de ‘patronen’ in je hoofd die je telkens weer naar de angst leiden. Soms kom je daar zelf niet uit, en is het handig om daar hulp voor in te roepen.

Medicijnen

Ik zie dat veel mensen met klacht op het gebied van onrust en angst bij een huisarts vrij snel medicijnen krijgen. Dat verlicht de klachten op de korte termijn veelal wel iets, maar medicijnen hebben veelal ook schadelijke bijwerkingen. Tevens wordt hiermee het probleem niet bij de bron aangepakt, maar wordt feitelijk ingegrepen bij de signaaloverdracht. Soms kan dat nodig zijn, maar met goede hulp, cognitieve therapie en ademhalingsoefeningen kom je vaak ook al heel ver, en leer je zelf om de klachten te beheersen en de denkpatronen te verleggen . Dat vaagt wel wat meer tijd, inzet en geduld.

Je lichaam spreekt

Angst is niet altijd direct te herkennen.

Als je goed luistert naar jezelf, ‘spreekt’ het lichaam vrijwel altijd. Je lichaam vertelt het verhaal van jouw angst. In heftige momenten door zweten, hijgende ademhaling en verkramping. Maar dat kan ook héél subtiel. Wanneer je voelt dat je kaak gespannen wordt, of je nek. Je voelt een lichte hoofdpijn opkomen, je rug gaat irriteren. Of je gaat heel hard heen en weer met je been of je handen verkrampen. Je vuisten ballen zich.

Het zijn hele subtiele verhalen van je lichaam: je ervaart ergens angst voor.

Hormonen en angst

Daarnaast kunnen hormonen ook een grote rol spelen in angst ervaring. Neurologische processen die jou een ervaring geven van angst. Daarom is het ook van belang om bij chronische angst klachten te laten controleren of er iets lichamelijk aan de hand is.

Vaak spelen die neurologische processen ook een grote rol bij pathologische angst. Bij die vormen van angst zoals alle verschillende fobieën, gegeneraliseerde angst, dwang of PTSS is vaak professionele hulp sterk aan te raden.

Het effect van angst

Vanuit de angst reageren we met ons vecht, bevries of vlucht systeem. We schieten in ons reptielen brein (de overleef modus). Dit heeft tot effect dat we verminderd toegang hebben tot ons zoogdieren- (emoties) en menselijk brein (rationele gedachten). Het blokkeert tegelijkertijd onze mogelijkheid om ons te verbinden met een ander, om relaties aan te gaan. Om creatief te denken. Onze mogelijkheid om dankbaar en gelukkig te zijn wordt ernstig beperkt. Keuzes maken is vanuit angst erg moeilijk en ook de mogelijkheid om ons te ontwikkelen is beperkt.

Angst is functioneel om te overleven op het moment van reëel en bedreigend gevaar. Angst wordt een beperkende gevangenis wanneer het over ons gaat heersen. Wanneer het chronisch wordt. Wanneer angst gaat overheersen rooft het Leven. Bij die chronische angst ontwikkel je een gepantserd hart.

Schrijver Brandon Manning zegt over angst: “mijn grootste zonde is dat ik uit angst niet mijzelf durf te worden”.

In de relaties die we hebben speelt angst een grotere rol dan we ons zo bewust zijn. Angst heeft op die manier invloed op welke positie we innemen in onze relaties in de familie, in vriendschappen en op het werk.

Welke angst posities kun je innemen in relaties?

  1. Afhankelijkheid: ik ga in de ander mijzelf zoeken.
  2. Conformeren: in de ander vermijd ik mezelf.
  3. Onderwerpend: je wilt de ander overheersen om zo jezelf te zijn, je vermijdt kwetsbaarheid.
  4. Isoleren: vlucht van de ander om jezelf te kunnen zijn, je hebt wantrouwen naar de wereld.

Angst is de tegenpool van liefde

De tegenpool van angst is lieZelfcompassie en de 5 talen van de liefdefde.

De Bijbel is daar duidelijk over in 2 Tim. 1:7: “we hebben geen geest gekregen van angst maar van liefde, kracht en zelfbeheersing.”

En in Joh. 4:18 staat: “De liefde laat geen ruimte voor angst, volmaakte liefde sluit angst uit, want angst verondersteld straf. In iemand die angst kent is de liefde geen werkelijkheid geworden”.

Psalm 56 is de psalm waarin David God vraagt zijn tranen op te vangen in een kruikje: emoties mogen er zijn! Maar in vers 12 zegt hij ook: “Op God vertrouw ik, angst ken ik niet, wat kan een mens mij aandoen?” 

Liefde tegenover de angst.

Reageer jij uit liefde of uit angst?

Hoe reageer jij op angst?

Hoe reageer jij op angst? Heb jij de neiging om te gaan vechten, vluchten of bevriezen?
Stel jezelf eens de vraag:

“Wat had ik willen doen maar deed ik niet?
Wat had ik niet willen doen maar deed ik wel?”

Was jouw motivatie liefde of angst?
Tegenover de angst staat liefde.

Gods reactie op angst

Wanneer je kijkt naar de God van de Bijbel is Hij:

  1. Een God van Leven, niet van de dood
  2. Een God van verbinding in plaats van isolement en afwijzing.
  3. Een God die het leven zin geeft en zin heeft in jouw leven
  4. Een God van vrijheid

Een God die het begrip liefde IS.
Een God die zegt “Ik Ben”. Hij is bij je, ook in je angst.

Liefde staat tegenover angst

Angst breekt af
Liefde bouwt op

Angst houdt vast
Liefde laat los

Angst is wantrouwen
Liefde is vertrouwen

Angst maakt blind
Liefde is zien

Angst laat je vuisten ballen
Liefde opent je handen

Angst is doof
Liefde is horen

Angst is haat
Liefde is liefde

Angst is dus nodig om te overleven. Maar wanneer angst ons vult, ook wanneer het reëel gevaar is geweken, rooft het ons Leven, en is het van belang om de angst te bestrijden met de waarheid en met liefde.

Met liefde.

Tip

Luister de komende tijd eens heel bewust naar je gedachten en de signalen die je lichaam je geeft. De momenten dat de spieren in je nek verkrampen of dat je ongemerkt je handen tot vuisten balt.

‘Luister’ er zonder oordeel naar, wees vriendelijk voor jezelf.
Waar ben jij bang voor??
En welke liefdevolle zorg heeft jouw angst nodig?
Probeer er woorden aan te geven tegenover iemand die je vertrouwt.
Leg je angst aan Gods voeten neer.

Spread the love!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *