Veranderingsprocessen bekeken vanuit het enneagram

Geef me de moed om de dingen te veranderen die ik kan veranderen,
Geef me de sereniteit om de dingen te accepteren die ik niet kan veranderen en
Geef me de wijsheid om het onderscheid te kunnen maken.’

Veranderingsprocessen vanuit het enneagram bekeken, hoe werkt dat?
We kennen het enneagram als persoonlijkheid typeringsmodel waarin je zelf op ontdekkingsreis gaat (al dan niet onder begeleiding van een coach/therapeut) over wie je bent. Niet als statisch gegeven maar juist om tot groei en verandering te kunnen komen.

Elk type zijn eigen aanpak

Ik liet al eerder kort zien wat elk type inhoudt en hoe elk type zijn eigen unieke zelfcompassie nodig heeft.
Nou kun je de cirkel van het enneagram ook als een proces cirkel ‘lezen’. Elk nummer op de cirkel staat dan voor een fase in dit proces.
Ik zal bij elke fase een actie tip geven.

We beginnen bovenaan bij punt 9 en gaan dan via 1 met de klok mee de cirkel rond.

Punt 9 – het vertrek punt

Het vertrekpunt voor een verandering in je leven begint bij punt 9. Om te kunnen groeien is er eerst rust nodig in je leven. Even diep ademhalen. In slaap vallen tot je wakker schrikt omdat er iets moet veranderen in je leven. Mensen die zich herkennen in type 9 zullen deze beweging van in slaap vallen en wakker schrikken ook sterk herkennen. Zij herkennen het gevoel van ‘laat me met rust!’

Punt 1 – oriëntatie op de verandering

Oriëntatie op de buitenwereld: wat is er aan de hand?
Je wordt je bewust van je probleem of je uitdaging. Het kan zo niet langer, er moet iets gebeuren. Er moet iets worden verbeterd.

Mensen die zich in type 1 herkennen, herkennen dit gevoel vaak in hun leven: ér moet iets worden verbeterd. Zij ervaren ook de woede wanneer er iets voorbij komt waar ze weer iets mee ‘moeten’. Zij zijn zo gericht op de probleemverkenning en het willen verbeteren dat ze hierin kunnen blijven hangen.

Actie: wanneer je gaat praten over dat waar je tegenaan loopt in je leven komt en lucht en zuurstof bij. Vaak ontdek je dan ook dat je niet de enige bent die hier tegenaan loopt. Jouw lijden is universeel en tegelijk uniek. Praat eens met een vriend/vriendin over datgene waar jij tegenaan loopt en waar je eigenlijk graag verandering in wilt.

Punt 2 – sta eens stil bij jezelf

Oriëntatie op de binnenwereld: wat wil ik hier eigenlijk mee en wat is mijn behoefte?
Aan de ene kant wil je niet naar binnen, je wilt geen hulp maar toch word je gedwongen om ernaar te kijken. Waar wil je naartoe, welke behoefte leeft er diep in jou?


Mensen die zich herkennen in type 2 herkennen de onwil naar binnen te keren, ze willen zoveel liever bezig met het vervullen van de behoefte van anderen. Deze fase gaan zij liever alleen door en dat maakt het ook extra lastig om de volgende stap te zetten.

Actie: het is lang niet altijd zo gemakkelijk om helder te hebben waar je verlangen naar uitgaat. Maak eens een collage van woorden en plaatjes die daarin iets verbeelden voor jou.

Punt 3 – het gaat het écht met je?

Het liefst spelen we (vrijwel) allemaal mooi weer in het leven. Als ons wordt gevraagd; ‘hoe gaat het’ is het antwoord meestal: ‘ja,  goed, druk’.
Om verder te komen in verandering moet je stil staan en eerlijk zijn. Waar sta je en hoe gaat het écht?
Wanneer we geconfronteerd worden door onze omgeving, of dat nou door een persoon is of door een gebeurtenis of iets wat we lezen, dwingt ons dat om onze ‘blinde vlek’ te verkleinen.

Mensen die primair bewegen vanuit punt 3 herkennen ook de weerzin om geconfronteerd te worden met zichzelf. Vermijden zo graag de stilstand en gaan het liefst gewoon door zoals ze altijd al hebben gedaan.

Actie: Sta eens stil en kijk eens letterlijk in de spiegel. Wat zie je? Wat wil je het liefst niet van jezelf zien? Kijk daar eens bewust naar. Dat kan letterlijk over jouw lichaam gaan, maar ook minder tastbaar over jouw leven, over jouw relaties en hoe jij daarin staat. Hoe verbind jij je?

Punt 4 – tijd voor afscheid en rouw

Wanneer je echt eerlijk wordt en naar binnen kijkt is dat vaak ook reden tot rouw. Afscheid nemen van het oude zonder dat er al iets nieuws is. In je lichaam werkt dat proces van verteren door rust te nemen. Juist in je slaap werkt je spijsvertering optimaal. Zo is dit ook een punt om bij stil te staan en de emoties er te laten zijn zoals ze zijn.

‘De ziel zou geen regenboog hebben wanneer de ogen geen tranen hadden’, schreef ik al in de blog over emoties voelen. Tegelijk zijn type 4 mensen geneigd om daarin te blijven hangen onder het motto ‘ik voel, dus ik lééf’.

Actie: Wat is voor jou een fijne manier om stil te staan bij je emoties? Een gesprek, een wandeling over het strand of door het bos of een creatieve verwerking door middel van een gedicht of schilderij? Sta eens stil en neem de tijd op jouw manier om te voelen wat er te voelen is.

Punt 5 – orde in de chaos

Pas wanneer je echt voldoende tijd hebt genomen om door de emoties heen te gaan kom je weer tot bezinning. Zoals na een zware onweersbui er weer licht schijnt en de zware vochtige lucht is opgeklaard. Zo is er weer ruimte om goed naar je situatie te kijken, deze te analyseren en de mogelijkheden te overwegen. Er komt orde in de chaos.

Mensen die type 5 herkennen zullen de drang naar analyseren en begrijpen herkennen. De hang naar feiten en oplossingen kan hen juist ook nu in de weg staan om verder te groeien.

Actie: schrijf eens op wat je proces tot nu toe bij elke stap heeft opgeleverd. Waar liep je tegenaan, wat is je verlangen? Wat vertelde je spiegelbeeld jou? En waar moest je doorheen qua emoties? Wat zijn de feiten en hoe wil je verder?

Punt 6 – feiten en realiteit

In deze fase word je geconfronteerd met een soort wipwap binnen in je. Het heen en weer bewegen tussen de realiteit, de feiten die je nu weet en de weerstand tegen de verandering. De twijfel slaat toe. ‘Kan ik dit wel? Wil ik dit wel?’ Alle allergieën, angsten en zorgen komen boven en laten je heen en weer schommelen of zelfs abrupt tot stilstand komen. “Feel the fear and do it anyway!’

Type 6 mensen zullen dit als geen ander herkennen; alle beren op de weg en alle bezwaren.

Actie: Juist nu is het belangrijk om een reality-check te doen en te kijken naar de consequenties van de verandering.

Punt 7 – expirimenteren

Wanneer je door punt 6 heen bent en durft te gaan bewegen ligt de wereld voor je open. Creatief en inspirerend.

En dat is nou precies wat type 7 zo heerlijk vindt: dromen, kijken naar de mogelijkheden, nieuwe ervaringen opdoen. Zij hechten zo aan deze fase van experimenteren dat ze moeilijk verder komen.

Actie: hoe ziet jouw veranderde leven eruit? Ga eens onderzoeken welke mogelijkheden en alternatieven er zijn. Wanneer je bijv. wilt stoppen met alcohol drinken ga dan eens uittesten welke drankjes zonder alcohol je lekker vindt en test leuke mixjes uit. Wanneer je anders wilt gaan wonen maak dan een moodboard voor je nieuwe huis. Wanneer je vaker ja wilt zeggen tegen jezelf test dan eens een ‘nee’ uit naar je omgeving en bedenk eens iets wat jij jezelf wilt ‘gunnen’.

Punt 8 – tijd voor actie

Niet langer denken maar doen!
Het punt dat de buitenwereld kennis gaat maken met jouw verandering. Dat vraagt om moed en voldoende stevigheid om te gaan staan.

Dat is helemaal iets voor de type 8 die graag ergens voor gáát. Zij doen liever eerst voor ze denken en gaan graag de confrontatie aan. Zij bewegen dan ook weer moeilijk verder naar punt 9

Actie: het is lang niet voor iedereen zo gemakkelijk om ook daadwerkelijk tot actie over te gaan. Zorg dat je jezelf stimuleert tot actie door een drietal support acties te regelen. Support acties kunnen zijn: een beloning voor jezelf door middel van een klein cadeautje nadat je iets een week hebt volgehouden, een vriendin vragen met je mee te doen. Een vriend vragen jou te bevragen over hoe je het volhoudt, een afstreepkalender, een succesdagboek bijhouden…. Zoiets.

Punt 9 – de cirkel is rond

De cirkel is rond. Het is tijd voor rust. Het geleerde moet worden geïntegreerd. Er moet weer een nieuwe balans komen. Je ging van ‘onbewust onbekwaam’ naar ‘bewust onbekwaam’ naar ‘bewust bekwaam’. En uiteindelijk wordt het geleerde zo eigen dat je ‘onbewust bekwaam’ wordt en weer in een soort slaapstand terecht komt.

Tot….je weer wakker geschud wordt voor het volgende proces…

Actie: je was al begonnen om over jouw verandering te praten met een vriend/vriendin. Je hebt een collage van jouw verlangen en je hebt bij punt 5 alles eens op een rijtje gezet. Het is nu tijd om terug te gaan naar die vriend/vriendin om eens samen te evalueren waar je nu staat en hoe je verder wilt.

Wat een proces!

Het is niet niks. Als die stappen, al die blokkades en valkuilen. Niet zo verwonderlijk dat veranderen heel vaak ergens op stuk loopt! Het is goed om te weten waar jij vaak in blijft hangen en hoe je daaruit kan komen.
Dit hele proces kun je natuurlijk ook heel goed doen met een coach of therapeut.

Ik wandel graag een stuk met je op.

Deze blog is geïnspireerd op het boek: Typisch coachen, typisch counselen van Jeanette van Stijn

Spread the love!

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *